Fotoshoot voorbereiding, hoe je voorkomt dat je op locatie misgrijpt
Je staat op de afgesproken plek. Het is tien voor negen, de zon staat al hoger dan je had gehoopt, en je model komt aanlopen in een wit shirt terwijl je een muur in gedachten had die wit is. Of nog erger: je model komt vrolijk binnen, kijkt je aan en vraagt 'wat ga ik nu eigenlijk doen?' Op dat moment merk je dat je shoot al begonnen is voordat je iets hebt voorbereid. Goede fotoshoot voorbereiding voorkomt dat soort momenten. Het scheelt niet alleen stress, het bepaalt ook hoe je foto's eruit gaan zien. In dit artikel loop je alles door wat hoort bij de voorbereiding van een shoot met een model. Van het eerste contact, via de planning op de dag, tot de juridische afhandeling achteraf.
Het eerste contact zet de toon
Hoe je het eerste contact met je model voert, bepaalt hoe de rest van de shoot loopt. Te losjes en je krijgt iemand die niet weet wat verwacht wordt. Te formeel en je krijgt iemand die de hele dag stijf voor je staat. Een goed eerste bericht bevat een paar dingen. Wie je bent en wat je doet, wat je voor ogen hebt met deze shoot, wanneer en waar je wilt fotograferen, hoe lang het duurt, en wat je model krijgt: foto's, een betaling, of beide. Vraag in datzelfde bericht ook een paar dingen terug. Heeft het model ervaring? Wat voor werk staat er in hun portfolio? Zijn er dingen die ze liever niet doen? Sommige modellen werken niet in lingerie, andere niet buiten zichtbaar voor publiek, weer andere willen geen close-ups van handen. Dat soort beperkingen wil je voor de shoot weten, niet halverwege. Stuur ook moodboards of voorbeeldfoto's mee. Drie of vier referentiebeelden zeggen meer dan twee alinea's tekst. Je model weet dan visueel waar je naartoe wilt, en kan zelf aangeven wat aanspreekt of niet.
Tarieven en afspraken helder vastleggen
Geld is het ongemakkelijke onderwerp dat fotografen graag uitstellen, en juist daarom dingen vaak verkeerd lopen. Maak vooraf duidelijke afspraken, ook al werk je met een vriend of vriendin. Er zijn drie gangbare modellen. TFP, time for prints, waarbij niemand betaalt en jullie allebei foto's uit de shoot mogen gebruiken. Betaald, waarbij je het model een uurtarief of dagtarief geeft. En een mengvorm, bijvoorbeeld een kleine reisvergoeding plus foto's. Welke je kiest hangt af van waarom je deze shoot doet. Voor een persoonlijk project waar het model zijn eigen portfolio ook mee uitbreidt, is TFP een eerlijke uitruil. Voor een commerciële shoot of een shoot waar het beeld alleen voor jou werkt, hoort er betaling tegenover te staan. Leg je afspraken schriftelijk vast. Een appje is genoeg, maar zorg dat de kern erin staat: datum, locatie, duur, vergoeding, wat het model krijgt, en wanneer. Een verwachtingengids helpt je om vooraf alles op één plek af te stemmen, zodat je niet halverwege de shoot ontdekt dat je het over verschillende dingen hebt.
De dag plannen met een call sheet en shot list
Een shoot zonder plan is een shoot waarvan je achteraf denkt 'oh, dat had ik ook willen maken'. Twee documenten houden dat in toom. Een call sheet is het overzicht voor iedereen die meedoet. Wie is er, om hoe laat, op welke locatie, met welke kleding of attributen, en met welk telefoonnummer voor noodgevallen. Werk je alleen met je model, dan is een eenvoudige versie genoeg. Komt er een visagiste, een assistent of een styliste bij, dan is het document onmisbaar. Een call sheet maker genereert dit in een paar minuten als een professioneel PDF-document dat je kunt rondsturen. Dat oogt direct serieuzer dan een snelle WhatsApp, en het voorkomt misverstanden over tijden of locaties. Daarnaast je shot list. Dit is jouw werkdocument: de foto's die je wilt maken, in welke volgorde, op welke locatie, met welk licht. Een shot list maker helpt je om dit gestructureerd op papier te krijgen, zodat je op locatie niet vergeet wat je voor ogen had. Ervaren fotografen werken vaak met een lijst van tien tot vijftien beelden, geordend van eenvoudig naar complex. Eerst opwarmen, dan opbouwen, en de uitdagende beelden in het midden van de shoot wanneer model en fotograaf op elkaar ingespeeld zijn.
Kleding en kleuranalyse
Niets is zo zonde als een prachtige locatie, perfect licht, een ontspannen model, en een outfit die alles platslaat. Kleding doet enorm veel in een portret, en het is iets waar je als fotograaf invloed op kunt nemen. Geef je model vooraf duidelijke instructies. Wat past bij het concept, wat past bij de locatie, en welke kleuren werken samen met de achtergrond. Een muur van rode baksteen vraagt om andere tinten dan een groen bos of een zandstrand. Vraag je model om twee of drie outfits mee te nemen. Zo heb je opties als iets niet werkt, en je kunt variëren in de selectie achteraf. Wijs op een paar valkuilen: drukke prints en logo's leiden af, fel wit en fel zwart geven belichtingsproblemen, dunne strepen of fijne ruitjes geven moiré op digitale sensoren. Denk ook aan de details. Sieraden die opvallen of juist niet, een haarband, een sjaal voor textuur, schoenen die kloppen met de rest. Een korte voorbereidende boodschap met links naar inspiratie werkt beter dan vage adviezen als 'iets neutraals'.
Poseren en aanwijzingen geven
Hier voelt iedereen zich kwetsbaar. Het model omdat het niet weet wat te doen met armen en gezicht, jij omdat je iemand wel iets moet vertellen maar niet wilt overkomen als drilinstructeur. De meeste fotografen lossen dat op door minder te zeggen dan goed is. Maak het concreet. 'Iets natuurlijker' is een aanwijzing waar niemand iets mee kan. 'Verschuif je gewicht naar je rechterbeen' is een aanwijzing die meteen werkt. 'Kijk net even langs me heen, alsof je iemand ziet op vijf meter afstand' geeft een specifieke focus voor de ogen. Werk in series. Een goede pose ontstaat zelden meteen. Vraag je model om binnen één houding kleine variaties te maken: het hoofd iets gedraaid, de schouders iets lager, een hand op de heup en weer eraf. Tien foto's binnen één pose levert vaak een betere selectie op dan tien verschillende poses. Een poseerkaart met basisposes is handig om mee te nemen, vooral wanneer je merkt dat je creativiteit opdroogt. Niet om kopieerwerk te doen, wel om jezelf en je model snel uit een impasse te helpen. Houd hem in je tas of op je telefoon, en pak hem erbij wanneer je vastloopt.
De juridische afronding
Na de shoot is er nog één ding dat fotografen massaal vergeten: de juridische kant. Wie mag wat met de foto's? Mag je ze op je website plaatsen, op social media, in een tijdschrift? Mag je model ze gebruiken voor eigen portfolio, of voor commerciële klussen? Een modelrelease, ook wel quitclaim genoemd, regelt dat. Het is een korte verklaring waarin het model akkoord gaat met het gebruik dat jij van de foto's maakt, en eventueel waar zij of hij de foto's wel of niet voor mag inzetten. Voor TFP-shoots is dit minstens zo belangrijk als voor betaalde shoots, omdat misverstanden over rechten anders pas opduiken wanneer een foto ergens online verschijnt waar het model dat niet had verwacht. Een model release generator maakt in een paar minuten een document dat juridisch correct is en dat je op locatie kunt laten tekenen. Doe het ter plekke, niet later via de mail. Op locatie is iedereen aanwezig en betrokken. Een week later raakt het er bij in.
Alles op één plek
Een goede fotoshoot voorbereiding is niet ingewikkeld, het is alleen veel om aan te denken. Het eerste contact, de afspraken, het plan voor de dag, de kleding, het poseren, de juridische afronding: allemaal kleine stappen die samen het verschil maken tussen een shoot die loopt en een shoot waar je achteraf van denkt 'volgende keer beter'. Op de pagina Fotoshoot voorbereiding vind je alle tools die je hierboven bent tegengekomen, op één plek bij elkaar. Pak ze erbij wanneer je de volgende shoot inplant, en doe ze stap voor stap door. Dan sta je op de afgesproken locatie niet meer te denken 'wat ga ik nu eigenlijk doen', maar weet je precies waar je begint.